هخامنش کرمان'>کرمان

من هخامنش کرمان هستم، زاده ی ۵ مهر در کرمان  09352190054

اینجا استان کرمان- کرمان- کوه بریده. آذر 1402

اینجا استان کرمان- کرمان- کوه بریده. آذر 1402

{ پژوهش و کاوش میدانی از هخامنش کرمان:

بر روی این کوه درخت انجیر کوهی روییده است. « دار» به معنای درخت و « دارستان» یعنی جایی که در آن درخت سپند انجیر کوهی قرار دارد.
این کوه را « تندرستان» نامیده اند که نام درست آن « دن دارستان» است. « دن» برگرفته از ایزد بانوی آناهیتا یا ناهید ( دن) است.
در بخشی از کوه بریده شکافی میان کوه است که مردم بر این باور بودند که گر زنی از میان این شکاف کوه بگذرد و آب بر روی او بریزد با یاری ایزد بانوی آب و باروری که آناهیتا ( دن) است باردار خواهد شد!
امروزه جایی که آیین دن دارستان در چله ی نوروز برگزار می شود کنار گورستان انگلیسی ها است! اما جای درست آن کوه بریده است. شاید چون این کوه کم کم در بافت شهری قرار گرفته است، همینک جشن را کنار گورستان انگلیسی ها بر پا می دارند!
در جشن تندرستان ( دن دارستان) 7 بار به دور اتاقی می گردند که اتاق دختر شاه پریان نام دارد! می توان چنین برداشت کرد که ایزد بانوی آناهیتا را دختر شاه پریان می خوانند! و 7 بار گشتن به دور اتاق یاد آور گرد گشتن ( طواف) آتشکده برای نیایش خدا یا ستایش موبد است. در نزدیکی این کوه « دژ اردشیر ساسانی» و نیز آتشدان ساسانی است که زیر آن « غار صفا» قرار دارد که درون آن جوغن شمع سوز و پیه سوز است. جوغنهای شمع سوز برای یادواره ی موبد یا پادشاه یا شاهزاده یا فرمانروا به کار می رفتند، به گونه ای که نخواهند آرامگاه موبد یا پادشاه یا شاهزاده یا فرمانروا شناسایی شود. در نزدیکی غار صفا بارگاهی است که آن را « شاهزاده محمد» می خوانند و او را پسر نوه ی امام موسی کاظم می دانند! بر پایه ی آنچه که گفته شد می توان دریافت که آرامگاه موبد ساسانی در جایی پیرامون بارگاه شاهزاده محمد قرار داشت.

@Hakha.kerman
در سیرجان آشی با هفت حبوبات به نام آش بی بی هور، بی بی نور، بی بی دن می پزند.
همچنین آش بی ‌بی سه‌ شنبه در جهرم ( استان پارس) و دیگر شهرهای ایران در واپسین سه ‌شنبه ی ماه شعبان یا ماه رمضان یا سه ‌شنبه ‌های ویژه پخته می ‌شود که زنی که باردار نباشد برای برآورده شدن آرزوها با همکاری دخترهای دم بخت و زنهایی که نباید باردار باشند آش می پزند. به شرم ایزد بانوی آناهیتا مرد یا پسر یا زن باردار که فرزندش پسر است نباید پخت این آش را ببینند و یا از آن بخورند! این آش تنها به زنها داده می شود.
« بي ‌بي سه شنبه» را زن پاک سرشتی می دانند که در روز سه شنبه زاده شده، روز سه شنبه شوهر کرده، روز سه شنبه مرده است.
در سه شنبه هنگام فروشد خورشید سفره ی بی بی سه شنبه پهن مي‌کنند. سفره ی چهار شنبه سوری ( سه شنبه شب) با سفره ی بی بی سه شنبه هم راستا هستند.
در کرمان در چله ی نوروز در 9 اردیبهشت جشنی بر پا می شود که « تندرستان» نام دارد که همان « دن دارستان» است. در این روز سفره ای برای دختر شاه پریان می اندازند تا شوهر یابی کنند یا فرزند آوری کنند! همچنین آش اماچو می پزند.
در پاریز سیرجان در چهلم نوروز در 9 اردیبهشت جشنی بر پا می شود که در کنار کوه شاه خیر الله چوپانها و دامدارها آش شیر می پزند و به مردم می دهند.
امروزه و در دوران اسلامی این آیین باستانی ایرانی جایش را به « سفره ی حضرت رقیه» داده است که برای شوهر یابی، فرزند آوری، تندرستی بر پا می شود!

@hakha.kerman
هم سنجی آیین چله ی نوروز در کوه شاه خیر الله پاریز با کوه دن دارستان ( تندرستان) در کرمان:
1. نزدیک ترین سازه ی پیرامون کوه دن دارستان ( تندرستان) کرمان دژ اردشیر ساسانی است که آیین آنها زرتشتی بود.
2. غار صفا که در دنباله ی کوه دن دارستان ( تندرستان) کرمان و زیر آتشدان ساسانی جای گرفته است با در دید گرفتن جوغن شمع سوز کف آن ( نیایشگاه موبد) می توان دیرینگی آن را برای دوران ساسانی دانست.
3. در نزدیکی کوه شاه خیز الله تپه ای است که آتشدان ساسانی بود.
4. سیرجان ( شیرگان) در دوران ساسانی ها کانون استان کرمان بود.
5. سفالهای یافت شده در کوه شاه خیر الله و کوه دن دارستان ( تندرستان) لعابدار، نقش دار، بر آمده، نازک هستند که ویژگی سفالهای دوران پایانی ساسانی ها را دارد.
6. در کرمان در چله ی نوروز در 9 اردیبهشت جشنی بر پا می شود که « تندرستان» نام دارد که همان « دن دارستان» است. در این روز سفره ای برای دختر شاه پریان می اندازند تا شوهر یابی کنند یا فرزند آوری کنند! همچنین آش اماچو می پزند.
7. در پاریز سیرجان در چهلم نوروز در 9 اردیبهشت جشنی بر پا می شود که در کنار کوه شاه خیر الله عشایر و دامدارها آش شیر می پزند و به مردم می دهند. آنها بر این باورند که پختن آش شير و پخش آن در ميان مردم فزونی فرآورده های دامی را در پی خواهد داشت.
8. قباد شیرویه پیش از به پادشاهی رسیدن، فرمانروای کرمان بود. از او چهار تاقی ای در گلزار ( ده تازی، قریه العرب) در راه کرمان به بردسیر به یادگار مانده است که امروزه تنها دیوار ساروجی آن مانده است!
9. در بردسیر زرتشتی ها چله ی نوروز را در خانه ‌ای انجام می‌ دهند و هنگام فروشد خورشید در روز چهلم نوروز ( تنگ ‌شم Tange Shom ) اسپند و کندر دود می ‌دهند و اوستا می‌خوانند.
10. بنا بر این آیین چله ی نوروز از سیرجان به بردسیر و سپس به کرمان کشیده شده است و یادگار دوران ساسانی ها است که این آیین برای تندرستی، رسیدن به آرزوها، بخت گشایی، فزونی دارایی ها بر پا می شد.

@hakha.Kerman
1. کوه بریده در کرمان دفتر یگان حفاظت میراث فرهنگی ندارد!
2. پیرامون کوه بریده بسی خانه سازی شده است!
3. راه رسیدن تا کوه بریده آسفالت و هموار است.
4. کنار کوه بریده هیچ تابلوی راهنمایی ای نیست!
5. از آنجا که زیر ساختهای گردشگری برای کوه بریده در کرمان فراهم نشده است، در شب نمی توان از آن بازدید کرد.
6. بر دیواره ی کوه بریده شمع افروزی می کنند، که بهتر است برای شمع افروزی شمعهای کاسه ای یا سکه ای به کار روند تا آسیبی به کوه سپند نزنند.
7. درخت سپند انجیر کوهی است که مردم برای بر آورده شدن آرزوها به آنها پارچه می بندند!
8. بر روی کوه « یا علی» نوشته اند که به معنای آیین مهر پرستی است، که در دوران اسلامی این گونه رمز نگاری کرده اند}


@Hakha.Kerman
تماشا در آپارات:


#تندرستان #جشن_تندرستان #دن_دارستان
#kerman
#استان_کرمان #کرمان
#ساسانی #ساسانیان #ساسانی_ها
#میراث_فرهنگی #آثار_باستانی #آثارباستانی #آثار_تاریخی
#گردشگری #گردشگر #ایرانگرد #ایرانگردی #ایرانگرد #کرمانگردی #کرمانگرد
#باستان_شناس #باستانشناسی #باستانشناس #باستان_شناسی
#هخامنش_کرمان #هخامنش_کرمان_کرمان
#hakhamanesh_kerman